اوريفيس و رگولاتور

اوريفيس و رگولاتور

گاز مصرفي وسائل گاز سوز از دو منبع تأمين مي شود .

الف- گاز مايع - گاز قابل اشتعال را با فشار بداخل كپسول هدايت مي كنند ودر اثر اين فشار و كاهش حرارت، گاز به حالت مايع در مي آيد. تقريبا" نيمي از كپسول را گاز مايع اشغال نموده و نيم ديگر بصورت گاز مي باشد. هنگامي كه شير گاز كپسول را باز مي كنيد گاز از روي سطح مايع خارج مي شود و بتدريج مايع داخل كپسول تبديل به گاز مي گردد.

ب- گاز طبيعي - كه همان گاز موجود در شبكه گاز رساني شهري است.اين گاز مخلوطي است از گازهاي هيدروكربن وغير هيدروكربن كه بطور طبيعي بوجود آمده واغلب همراه با نفت در خلل و فرج لايه هاي زير زميني يافت مي شود . گازهاي تشكيل دهنده گاز طبيعي عبارتند از حدود 86 در صد متان 10 در صد اتان و بقيه آن گازهاي ديگر . گاز بدست آمده از چاه را پس از عملياتي كه روي آن انجام مي دهند به داخل لوله ها پمپاژ مي كنند.

وسايلي كه با گاز مايع يا گاز طبيعي كار مي كنند تفاوت چنداني با هم ندارند. تنها تفاوت آن ها در نازل (اوريفيس ) و يا به گفته تعميركاران ژيگلور مي باشد.

اوريفيس چيست ؟

نازل را مي توان آخرين قطعه متصله از مسير هدايت گاز از كپسول يا شبكه تا محل سوخت دانست.جنس نازل معمولا" از آلياژ برنج است كه سوراخ ريزي با قطر استاندارد براي وسيله مورد نظر در آن ايجاد شده است . نازل بعد از شير كنترل ها قرار مي گيرد و گاز را به داخل محفظه مخلوط گاز و هوا تزريق مي كند . اندازه قطر سوراخ نازل ها با توجه به چگالي گاز منطقه و نوع وسيله گاز سوز (از نظر مقدار مصرف) تعيين مي گردد.

چون فشار گاز طبيعي (گازشبكه ) نسبت به فشار گاز كپسول هاي محتوي گاز مايع كمتر است لذا قطر سوراخ نازل را بيشتر مي گيرند.لازم به تذكر است كه در هنگام تبديل وسيله گاز سوزي كه با گاز كپسول كار مي كرده به گاز شهري بايد سوراخ نازل را با مته گشادتر كرد و يا بايد نازل ها را با نازل هاي مخصوص گاز شهري تعويض نمود. چنانچه اوريفيس دستگاه قابل تنظيم باشد مهره اوريفيس را بايد آنقدر باز نمود تا شعله مناسبي ايجاد گردد.تقريبا"سوراخ نازل هاي گاز شهري نسبت به گاز مايع حدود 7 /1 تا 2 برابر بزرگتر است.

رگولاتور چيست ؟

رگولاتور كه بر روي قسمت خروجي شير كپسول هاي گاز قرار مي گيرد وظيفه دارد كه خروج گاز از كپسول را بطور يكنواخت و با فشاري يكسان تنظيم نمايد. فشار گاز كپسولي كه تازه مورد استفاده قرار مي گيرد با فشار گاز كپسولي كه چندي است از آن استفاده مي شود يكسان نيست ورگولاتور مي تواند اين فشار را تعديل نمايد. شكل ظاهري رگولاتور ها تفاوت دارد اما اصول كارشان يكسان است . اين وسيله به كمك يك صفحه لاستيكي (ديافراگم) كه در پشت آن يك فنر قرار دارد و يك پيچ كنترل در پشت فنر ، دائما" فشار گاز خروجي را كنترل مي كند بر روي بعضي از رگولاتور هاي فشار قوي كه قابل تنظيم هستند فشار سنج نيز نصب شده است .تا فشار موجود قابل مشاهده باشد. در شكل زير چند نمونه رگولاتور را ملاحظه مي كنيد.

ابگرمکن گاز سوز

ساختمان آبگرمکن:

الف-ژاکت:رويه يا کاور از جنس ورق آهن ساخته شده که بخاطر زيبايي و دوام بيشتر آن را لعاب مي رهند.

ب-پايه:يا شاسي که اجزاء آبگرمکن روي آن سوار مي شود.

ج- مخزن آب:محفظه بين دو استوانه داخل هم را مخزن تشکيل مي دهد.که از ورق آهن گالوانيزه يا سياه به ضخامت 3تا 4 ميليمتر ساخته مي شود .چنانچه از ورق سياه باشد داخل آن را لعاب مي دهند تا عمر آن در مقابل زنگ زدن بيشتر گردد.

د-دودکش:استوانه دو سر آزاد داخلي را دودکش نامند که يک سر آن روي اطاق احتراق و سر ديگر به دودکش ساختمان که به فضاي آزاد منتهي مي گردد.

ه- اطاق احتراق:محفظه تشکبل شعله که از مشعل (اجاق)و اتصالات تشکيل مي شود.

و-محل نصب کنترل:در روي ژاکت يک سوراخ و مقابل آن روي مخزن بوشني تعبيه شده که  بالب ترموستات (که دماي آب را کنترل مي کند) در آن قرار مي گيرد.

ز- کاربراتور گازي : براي کنترل سوخت که بايد از ترموستات يا آکواستات فرمان بگيرد و همچنين روشن بودن دائم شمعک (پيلوت)دستگاهي مورد نياز است که کاربراتور ناميده مي شود.(درشکل نقشه انفجاري يک نمونه کاربراتور ديده مي شود.)

ح-ترموستات:کنترل سوخت و زمان روشن و خاموش بودن آبگرمکن را بر عهده دارد.

ط-بوشن هاي ورود و خروج آب:براي ورود آب سرد از پايين ترين قسمت آبگرمکن وخروج آب گرم از بالاترين قسمت آبگرمکن و براي نصب شير اطمينان و همچنين براي نصب شير تخليه در روي مخزن آب بوشن هايي تعبيه شده است.

سرويس و نگهداري آبگرمکن گازي -

قبل از اقدام به هر نوع سرويس آبگرمکن ها لازم است ابتدا شير گاز اصلي ورود به آبگرمکن بسته شود تا آبگرمکن خاموش گردد وپس از مدتي که سرد شد به سرويس آن مي پردازيم.

مراحل باز کردن اجاق- با توجه به شکل ها و ترتيب شماره ي آن ها، اجاق را باز کنيد.

بعد از باز کردن اجاق و متعلقات آن،

الف-در صورتي که اجاق کثيف و سوراخ هاي خروج گاز مسدود گشته اند،آن را با فرچه پاک کرده و توسط فشار آب شستشو دهيد.

ب-اگر شعله پيلوت کوتاه بوده ،با باز کردن در پوش زير پيلوت طبق شکل 6و7با استفاده از پيچ گوشتي ،پيچ تنظيم شعله را کمي شل نماييد. تذکر :مقدار باز کردن پيچ تنظيم پيلوت نبايد از 1/4 دور بيشتر باشد چون شعله دودزا مي شود.

ج- قطعات باز شده را عکس حالت باز کردن ببنديد و آبگرمکن را روشن نماييد کليه اتصالات را با کف صابون تست نماييد و در صورت تشکيل حباب فورا" شير اصلي را ببنديد و رفع عيب نماييد.

شير اطمينان و روش تست آن - شير اطمينان يا شير رها کننده بطور اتوماتيک وظيفه دارد در برابر فشار يا درجه حرارت يا هر دوي آن ها آبگرمکن را کنترل نموده تا از ترکيدن و انفجار آبگرمکن جلوگيري نمايد.اين شيرها از يک طرف به مخزن آبگرمکن متصل شده و از طرف ديگر به لوله اي که سر آن آزاد است راه دارد (لوله سر ريز). براي تست کردن شير اطمينان بايد اهرم شير را کمي بالا کشيده در صورتي که از لوله سر ريز مقداري آب خارج شود و بعد از آزاد کردن اهرم آب قطع گرديد،دليل بر صحت کار شير مي باشد.(در شکل زير يک شير اطمينان اتوماتيک حرارتي و فشاري نشان داده شده است.).

پايان

بخاری گاز سوز

ساختمان و اجزاء بخاري گازسوز: بخاري هاي گازسوز در انواع طرح ها و با باز دهي حرارتي گوناگون توليد مي شوند.ولي طرز كار و ساختمان همگي آن ها يكسان و به شرح زير است.

1-بدنه اصلي كه از ورق فولاد تهيه مي شود و سطح آن را لعاب كاري يا رنگ و يا با رنگ كاري به روش استاتيك پوشش مي دهند.

2- كوره (محفظه احتراق ) كه از ورق فولاد تهيه شده و براي جلوگيري از زنگ زدگي و ايجاد حرارت مطبوع و دوام بيشتر آن را لعاب كاري ميكنند.

3- مشعل (اجاق ) معمولا"از فولاد ضد زنگ تهيه مي شود.

4- مجموعه{ پيلوت (شمعك )،ترموكوپل و فندك }  الف- پيلوت يا شمعك كه كلاهك آن گاز را در سه جهت هدايت مي كند (جرقه زن - مشعل اصلي- ترموكوپل ) در انتهاي ديگر آن نازل گاز قابل تنظيم قرار دارد.  ب- ترموكوپل كه وظيفه قطع گاز را در مواقع ضروري بر عهده دارد و در قسمت ترموكوپل از فهرست وسايل گازسوز كاملا" توضيح داده شده است.   ج- جرقه زن كه الكتريسته حاصل از پيزو الكتريك داخل شير كنترل را به جرقه مبدل مي سازد. (شكل زير).

            

5- شير كنترل (كاربراتور ) كه وظيفه كنترل سوخت و روشن بودن دائم شمعك را بعهده دارد و شامل قسمت هاي اصلي زير است :

الف- واحد نظارت بر شعله يعني مكانيزم ترموكوپل   ب- كنترل كننده عبور جريان گاز   ج- فيلتر   د- تنظيم كننده هاي عبور جريان گاز به مشعل اصلي   ه- جرقه زن (شكل زير).

  

6- لوله هاي رابط از جنس آلومينيوم يا مس واز نوع نيمه سخت بوده و گاز را از شير كنترل به مشعل اصلي و پيلوت مي رسانند.

7- شيشه كه براي زيبايي و مشاهده ي شعله بخاري و از جنس سكوريت مي باشد.

8- سپر هاي كنترل و توزيع حرارت و دودكش.

در ادامه نقشه انفجاري دو نوع شير كنترل بخاري گازسوز و اسم قطعات آن را ملاحظه مي نماييد.

 

1- فنر تخت نگهدارنده دكمه فرمان 

2- واشر روي فنر بالا نگهدارنده محور

3- فنر استوانه اي محور

4- اورينگ محور

5- محور

6- بدنه

7- واشر روي فنر صفحه تنظيم گاز

8- فنرصفحه تنظيم گاز

9- واشر زير فنر صفحه تنظيم گاز

10- پولك صفحه تنظيم گاز

11- اورينگ كف جايگاه بوبين

12- پنج گوش

13- پين محور

14- چكش جرقه زن

15- در پوش جرقه زن

16- اهرم جرقه زن

17- فنر مخروطي روي اهرم جرقه زن

18- دگمه فرمان

19- واشر فلزي هسته جرقه زن

20- فنر استوانه اي جرقه زن

21- كاور (قالپاق)

22- جايگاه بوبين

23- پيچ نگهدارنه بوبين (مهره)

24- مهره اتصال دهنده لوله پيلوت

25- پيچ تنظيم مينيمم

26- اورينگ پيچ فيلتر

27- پيچ فيلتر گاز پيلوت

28- پيچ تنظيم ماكزيمم

29- اورينگ پيچ تنظيم ماكزيمم

30- اورينگ پيچ مينيمم

31- مهره اتصال دهنده لوله خروجي

32- نگهدارنده لوله مسي پيلوت

33- نگهدارنده لوله خروجي اصلي

34- بوبين

35- كاشي جرقه زن

36- فيلتر پيلوت

37- خار ايمني ميله دكمه فرمان

38- پيچ اتصال بدنه و جايگاه بوبين

39- پيچ اتصال سمت خروجي بدنه

40- پيچ اتصال پيلت تنظيم كورس

توصيه هاي ايمني در مورد نصب بخاري گاز سوز :

1- قبل از نصب و روشن كردن بخاري اطمينان حاصل كنيد كه لوله دودكش كاملا" تميز و عاري از هر گونه گرفتگي باشد.مكش دودكش را به روش زير مي توان كنترل نمود.شعله كبريتي را نزديك دهانه دودكش بگيريد اگر شعله به طرف دودكش متمايل شود نشانه اين است كه دودكش باز بوده واز قدرت كشش خوبي بر خوردار مي باشد.

2- پس از نصب و بر قراري جريان گاز بايد كليه اتصالات را با كف صابون آزمايش و نشت يابي نمود.

3- در صورت استفاده از كپسول حد اقل فاصله يك متري را بين كپسول و بخاري رعايت نموده واز خوابيدن كپسول جدا" خودداري نماييد.

4- قطر دودكش داخل ديوار نبايستي كمتر از قطر دودكش بخاري باشد.

5- وسايل گازسوز براي سوختن نياز به اكسيژن كافي دارند،لذا از كيپ بستن درب و پنجره هاي اتاق خود داري نماييد.

6- لازم است بين سيستم لوله كشي ساختمان و بخاري گازسوز يك شير قطع و وصل توپكي نصب گردد تا در صورت نياز بتوان جريان گاز رافورا" قطع نمود.

7-هر چند ماه يك بار كليه اتصالات را از نظر نشت گاز با كف صابون آزمايش كنيد.

8- حد اقل فاصله بخاري از ديوار بايد 30 سانتيمتر باشد.

9- از پاشيدن آب به روي شيشه و بدنه بخاري جدا" خودداري نماييد.

10- بخاري را در محل مناسب نصب نماييد تا در مقابل جريان شديد هوا نباشد.

11- هر گز از بخاري،بدون دودكش استفاده ننماييد.

12- جهت اتصال بخاري به سيستم لوله كشي گاز از لوله مسي و آلومينيوم (از نوع نيمه سخت) و يا شيلنگ مخصوص گاز استفاده كنيد.

13- حد اكثر طول شيلنگ از 5/1 متر و طول لوله مسي از 2 متر نبايد بيشتر گردد.

14- عبور شيلنگ گاز از داخل ديوار ،سقف و كف اتاق غير مجاز است.

15- بهتر است از حد اقل تعداد زانويي و لوله در نصب استفاده شود .

16- در انتهاي دودكش بايد كلاهكي قرار داده شود كه باد گازهاي حاصل از احتراق را به داخل بخاري بر گشت ندهد.

17- انتهاي لوله دودكش از بلند ترين نقطعه ساختمان در پشت بام بايد حدود 60 سانتيمتر بلندتر باشد.

18- قبل از روشن كردن بخاري دقت نماييد تا اطراف و در نزديكي بخاري هيچگونه اشياء قابل اشتعال وجود نداشته باشد.

19- دقت كنيد مكان قرار گرفتن بخاري مسطح بوده و بخاري كاملا" تراز باشد.

20- جهت حفظ طول عمر شيشه بخاري ، شعله را به آرامي و بتدريج كم و زياد كنيد.

21- اگر براي سوخت بخاري از كپسول گاز مايع استفاده مي نماييد ، كپسول بايد مجهز به رگلاتور استاندارد شده فشار ضعيف باشد . و نازل (ژيگلور ) مشعل اصلي ويژه گاز كپسول بوده و شعله پيلوت تنظيم گردد.

22- در صورت قطع ناگهاني جريان گاز و خاموش شدن بخاري حدود 10 دقيقه صبر نماييد و مجددا" بخاري را روشن كنيد اگر موفق به روشن كردن شمعك با جرقه زن نشديد مي توانيد دريچه كوچك منبع حرارتي را باز نماييد و با استفاده از كبريت يا فندك الكتريكي دستي ، شمعك را روشن كنيد.

عيب يابي و تعمير بخاري گازسوز:

عيب1- پس از روشن كردن بخاري بوي گاز هاي حاصل از احتراق به مشام مي رسد.

علت1- مجراي دودكش مسدود شده است.

رفع عيب 1- مسير دودكش را كنترل وشي مسدود كننده را بر طرف نماييد.

عيب2- پس از روشن كردن بخاري بوي گاز هاي حاصل از احتراق به مشام مي رسد.

علت2- قطر دودكش ساختمان كمتر از قطر دودكش بخاري است.

رفع عيب2- از دودكش با قطر مناسب استفاده كنيد.

عيب 3- پس از روشن كردن بخاري بوي گاز هاي حاصل از احتراق به مشام مي رسد.

علت3- دودكش بدون كلاهك مي باشد.

رفع عيب 3- براي جلوگيري از وارد شدن گازهاي حاصل از احتراق به داخل بخاري در اثر وزش باد از كلاهك مناسب استفاده نماييد.

عيب4- پس از روشن كردن بخاري بوي گاز هاي حاصل از احتراق به مشام مي رسد.

علت4- دودكش روي پشت بام به اندازه كافي ارتفاع ندارد

رفع عيب 4- حد اقل ارتفاع دودكش از بلندترين نقطه روي پشت بام بايد 60 سانتيمتر باشد.

عيب 5- پس از روشن كردن بخاري بوي گاز هاي حاصل از احتراق به مشام مي رسد.

علت5- بخاري فاقد شيشه مي باشد.

رفع عيب 5- در صورتي كه شيشه هاي بخاري شكسته و فاقد شيشه باشد بويژه در هنگام باز و بست درب اتاق شعله به بيرون از محفظه احتراق كشيده شده و گاز حاصل در فضا پخش مي شود.شيشه يا شيشه هاي محفظه احتراق را نصب نماييد.

عيب 6- پس از روشن كردن بخاري بوي گاز هاي حاصل از احتراق به مشام مي رسد.

علت6- باز بودن دريچه روشن كردن پيلوت با كبريت.

رفع عيب 6- اين عيب به ندرت اتفاق مي افتد كه مجموعه (پيلوت،جرقه زن و ترموكوپل) از جاي خود خارج شده و يا در جاي مناسب تعبيه نشده و گازهاي حاصل از سوخت پيلوت از دريچه روشن كردن پيلوت با كبريت به بيرون از محفظه احتراق هدايت مي شود اين قسمت را بر رسي ورفع عيب نموده و دريچه مذكور را ببنديد.

عيب7- پس از روشن كردن بخاري بوي گاز هاي حاصل از احتراق به مشام مي رسد.

علت7- خرابي محفظه احتراق

رفع عيب 7- خيلي به ندرت اتفاق مي افتد كه محفظه احتراق (كوره)درست جوشكاري نشده و يا درزجوش ها از هم جدا شده و يا در اثر پوسيدگي و سوراخ شدن ،گازهاي سوخته به بيرون نشت كند .در صورت مشاهده چنين عيبي كوره را تعمير يا تعويض نماييد.

عيب8- پس از نصب بخاري و باز كردن شير اصلي گاز بوي گاز خام به مشام مي رسد.

علت 8- نشت گاز از دو سر شيلنگ يا لوله مسي رابط بين شير اصلي و شير كنترل بخاري.

رفع عيب 8- با كف صابون محل اتصال شيلنگ يا لوله به شير اصلي و شير كنترل بخاري را آزمايش و در صورت نشت گاز محل مورد نظر را رفع عيب نماييد.

عيب9- پس از روشن كردن بخاري بوي گاز خام به مشام مي رسد .

علت 9- نشت از قسمت هاي شير كنترل است.

رفع عيب 9- كاور يا قالپاق شير كنترل را بر داريد.(كاور ها يا با فشار جازده شده اند و يا به كمك يك پيچ به بدنه شير متصل شده اند.) بعد با كف صابون سطح شير كنترل و در حقيقت اطراف پيچ هاي تنظيم ماكزيمم،مينيمم و محور را پوشانيده دقت كنيد كه در كدام قسمت حباب تشكيل شده و نشتي دارد. سپس( با توجه به شكل انفجاري شير كنترل و قطعات آن ) پيچ مربوطه را باز كرده و واشر اورينگي آن را تعويض نماييد.

عيب 10- پس از روشن كردن بخاري بوي گاز خام به مشام مي رسد .

علت 10- نشت گاز از اتصالات لوله هاي رابط بين شير كنترل و مشعل يا پيلوت .

رفع عيب 10 - به ندرت اتفاق مي افتد كه اتصالات لوله هاي متصل به شير كنترل شل بوده و باعث نشتي گاز گردد.اين قسمت را با كف صابون آزمايش و رفع عيب نماييد.

عيب 11- با چرخاندن دگمه فرمان از حالت پيلوت به شعله اصلي مشعل روشن نشده و گاز زيادي به اطراف پراكنده مي شود.

علت 11- انسداد مجراي ورودي مشعل توسط شي خارجي

رفع عيب 11- قبل از هر اقدامي ابتدا شير اصلي را ببنديد و مجراي ورودي مشعل را باز رسي كنيد در صورتي كه چيزي درون آن بود خارج نماييد.

عيب 12- با چرخاندن دگمه فرمان از حالت پيلوت به شعله اصلي مشعل روشن نشده و گاز زيادي به اطراف پراكنده مي شود.

علت 12- انحراف نازل (ژيگلور) گاز از جاي خود.

رفع عيب 12- در صورتيكه نازل گاز در اثر ضربه و يا شل شدن پيچ هاي آن از جاي خود منحرف شده باشد گاز به داخل مشعل تزريق نمي شود . ژيگلور و قطعات متصل به آن را در جاي خود قرار داده و تنظيم نماييد.

عيب 13- از بخاري روشن و در حال كار بوي گاز خام به مشام مي رسد.

علت 13 - خاموشي يكي از شعله هاي پيلوت

رفع عيب 13- در صورت تنظيم نبودن شعله پيلوت احتمال خاموشي يكي از شعله ها هست.واين امر باعث بوي گاز مي شود .طول و اندازه شعله پيلوت را تنظيم نماييد.براي اين كار پيچ پشت پيلوت را باز نموده با پيچ گوشتي پيچ تنظيم شعله پيلوت را در حالي كه شعله آن را مشاهده مي كنيد. تنظيم نماييد.

عيب 14- بخاري شعله مناسبي ندارد و بوي گاز خام استشمام مي شود.

علت 14- انسداد سوراخ هاي مشعل

رفع عيب 14- كثيفي بيش از حد مشعل و انسداد سوراخ هاي آن جلوي عبور مخلوط هوا و گاز را گرفته عيب مذكور رخ مي دهد. مشعل را از جاي خود خارج نموده با برس و يا با فشار باد آن را تميز نماييد.

عيب 15- گاهي اوقات بخاري خود به خود خاموش مي شود .

علت 15- تنظيم نبودن شعله شمعك و عدم گرم شدن ترموكوپل

رفع عيب 15- در صورتي كه سر ترموكوپل درست در شعله شمعك قرار نگرفته باشد الكتريسته توليد شده توسط آن به حدي نيست كه بتواند هسته بوبين را در حالت جذب نگه دارد . بنابراين فنر بوبين هسته را به بيرون رانده و مسير گاز را مسدود مي كند . محل قرار گرفتن ترموكوپل را باز رسي و رفع عيب نماييد. همچنين در صورتي كه شعله شمعك پايين تر از سر ترموكوپل و يا بالاتر از آن قرار گرفته آن را مطابق آنچه در رفع عيب 13 گفته شد تنظيم نماييد.

عيب 16- در هنگام روشن كردن بخاري با رها كردن دگمه فرمان به منظور روشن ماندن شمعك ، گاز قطع و شمعك خاموش مي شود.

علت 16- خرابي ترموكوپل

رفع عيب 16- ترموكوپل را مطابق آنچه در مبحث ترموكوپل از فهرست لوازم گازسوز گفته شد آزمايش كنيد ودر صورت معيوب بودن آن را تعويض نماييد.

عيب 17- در هنگام روشن كردن بخاري با رها كردن دگمه فرمان به منظور روشن ماندن شمعك ، گاز قطع و شمعك خاموش مي شود.

علت 17- خرابي بوبين

رفع عيب 17- در صورتي كه ترموكوپل سالم باشد . عيب از بوبين مي باشد مطابق آنچه در مبحث ترموكوپل و بوبين از فهرست لوازم گازسوز گفته شده بوبين را آزمايش كنيد ودر صورت معيوب بودن آن را تعويض نماييد.

عيب 18- با وجود فشار گاز مناسب در شبكه لوله كشي ، شعله پيلوت كوتاه است و تنظيم نمي شود.

علت 18- كثيفي بيش از حد فيلتر

رفع عيب 18- كاور شير كنترل را بر داشته با توجه به شكل گسترده شير كنترل، فيلتر مربوطه را تعويض نماييد

خواص زرشک

زرشک مصرف طبي زرشك به دورة مصر باستان مي رسد كه فراعنه و ملكه ها، اين گياه را با تخم رازيانه به منظور درمان طاعون مصرف مي كردند. امروزه، گفته ميشود اين گياه درد مفصلي، روماتيسم و تورم
ناگهاني پسوريازيسرا تسكين مي بخشد. انواع عفونتهايي كه زرشك مي تواند در درمان آنها مؤثر واقع شود عبارت است از: عفونت گلو، مجاري ادراري، مجاري معده اي- روده اي، ريه ها، عفونتهاي مخمري و اسهال. سبوس ريشه و ساقه اين گياه خاصيت درماني دارد. ريشه وساقه اين گياه زردرنگ است و اروپاييها و آمريكاي شمالي براي رنگ آميزي لباس از آن استفاده مي كردند. اما تركيبات موجود در سبوس اين گياه زرشك را به عنوان يك گياه درماني مطرح كرده است.   سبوس و پوسته اين گياه درماني مطرح كرده است. سبوس و پوسته اين گياه حاوي الكالوئيد هست، كه به عقيده برخي از افراد آنتي بيوتيك است و به عقيده متخصصان طب گياهي سبب تحريك خاصيت ضد عفوني غشاي مخاطي بدن ميشود.   به منظور پي بردن به اين ادعا، اگر قطره اي زرشك را روي زبان خود بگذاريد، دهان شما آبكي خواهد شد. اين بدان معنا نيست كه زرشك طعم خوبي دارد، بلكه اين گياه تقريباً تلخ است بلكه به گفته كارشناسان طب گياهي، وقتي دهان شما آبكي ميشود سبب ميشود كه بتوانيد با عفونت مبارزه كنيد. اين گياه در اثر تحريك بخشهايي از سيستم ايمني بدن اين اثر را بر جاي مي گذارد. معرفي گياه زرشك گلي است كه طول آن به 9 پا مي رسد، و داراي شاخه هاي خاكستري است. برگهاي آن داراي دندانه هاي سوني است. بين ماههاي آوريل و ژوئن غنچه ها و گلهاي زرد روشن از آن جوانه مي زنند. اين غنچه ها و گلها در فصل پاييز رنگ قرمز گيلاسي به خود مي گيرند كه به صورت بوته هاي خميده رشد مي كنند. مي توانيد از زرشك رسيده براي تهيه مربا استفاده كنيد، يا آنرا همانند "قرقاط" مصرف كنيد. زرشك كمي ترشتر است ولي به اندازه قرقاط تلخ نيست.   تركيبات گياه سبوس و ريشة زرشك حاوي انواع بسياري از مواد شيميايي به نام "آلكالوئيد ايزوكينولين" است. دانشمندان و محققان اين تركيبات را در طول ساليان متمادي مورد تحقيق و بررسي قرار داده اند، و پي بردند كه آنها در واقع خواص آنتي بيوتيكي دارند. برخي از آنها باعث پايين آوردن تب، كاهش تورم و فشار خون شده و به تنظيم ضربان قلب و انقباض عضلات قلب كمك مي كنند.   اشكال موجود زرشك در شكل چاي، كپسول، عصاره ها، مايع يا تنتورها و يا پماد موضعي عرضه ميشود. عصاره هاي حاصل از اين ماده به صورت دارويي حاوي 8 تا 12 درصد محتواي الكالوئيد ايزوكينولين استاندارد شده است.
نحوه مصرف اگر به علت عفونتهاي مكرر غالباً آنتي بيوتيك زياد مصرف كرده ايد، پزشك شما به عوض داروهاي تجويزي، ممكن است داروهاي گياهي را نيز مدنظر قرار دهد.
دلايل متعددي براي اين ادعا وجود دارد. زرشك مي تواند احساس سرحال بودن به شما دهد و شما را از ساير معالجات نجات دهد. همچنين، ميزان مقاومت به آنتي بيوتيكها رو به افزايش است. به منظور رهايي از اين وضعيت. بسياري از معالجين به ساير راههاي درمان بيماريها روي مي آورند. دليل ديگر اين است كه بدن شما در واكنش به انواع آنتي بيوتيكها دچار تغييرات ميشود و اين تغييرات هميشه خوب نيست. فلور نرمال كه در بدن همه ما وجود دارد و ما را در مبارزه با عفونت كمك مي كند، مي تواند در اثر مصرف مكرر آنتي بيوتيكها از بين برود. درمانگر ممكن است شما را ياري كند تا اين "باكتري خوب" good bacteria را از طريق رهايي مقطعي از مصرف انواع آنتي بيوتيكها، دوباره در خود بازيابيد. بنا به دلايل مشابه. پماد زرشك را نيز مي توان براي درمان ورم مفاصل يا پسوريازيس تجويز كرد، چون داروهايي كه به طور مرتب براي درمان اين حالات مصرف ميشوند ممكن است تعادل بدن شما را مختل سازند. غالباً عوارض جانبي ناشي از معالجات درماني قوي سبب تحريك واكنشهايي در بدن ميشوند كه به مثابه يك بيماري كاملاً جديد مي تواند جلوه كند. صرفنظر از هرگونه دليل، وقتي درمانگر شما بداند كه قطع مصرف دارو هيچگونه خطري براي سلامتي شما ندارد، مي تواند در عوض، مصرف زرشك را تجويز كند. زرشك همچنين مي تواند به عنوان يك روش پيشگيرانه توصيه شود. هرگز نبايد بيش از پنج تا هفت روز زرشك مصرف كرد. اگر معده شما حساس است، مصرف اين ماده به مدت سه تا پنج روز احتمالاً كافي است. براي درمان گلودرد، عفونتهاي مثانه، اسهال، برونشيت يا عفونتهاي مخمري از اشكال قابل مصرف زرشك حالت مورد نظر را بر گزينيد: چاي: 2 تا 4 گرم ريشه خشك زرشك خيس خورده، روزانه 3 بار.   تنتور: (محلول 5.1 ساخته شده از گياه و الكل يا گل، الكل و آب) به ميزان 3 تا 6 ميلي ليتر (2.1 يا 2.1 1 قاشق چايخوري، روزانه سه بار)   عصاره هاي خشك: 250 تا 500 ميلي گرم، روزانه سه بار. براي درمان آرتريت، پسوريازيس، ناراحتيهاي پوستي: 10 درصد عصاره زرشك را روزانه سه بار روي پوست بدن بماليد. بايد توجه داشت كه پاره اي از عفونتها در صورت مصرف نكردن آنتي بيوتيك ممكن است خطرناك باشند. هرگز در اين فكر نباشيد كه در صورتي كه بدن شما به آنتي بيوتيك قويتر نياز دارد به جاي آن از گياهاني مانند زرشك استفاده كنيد. اطمينان حاصل كنيد كه دستورالعملهاي درمانگر خود را رعايت مي كنيد. نكات احتياطي اگر زرشك به صورت صحيح استفاده شود ماده دارويي بي خطري است، اما در صورت باردار بودن از مصرف آن اجتناب ورزيد. تداخل هاي احتمالي ميزان مصرف بالاي اين گياه به مدت طولاني مي تواند سبب ناراحتي معده و روده هاا شود، و جذب ويتامين B كافي در بدن را مشكل كند.

آخرین نمازِ اولین نمازگزار

امام علی علیه السلام زودتر از تمام مردم عصر خود به خدا و رسولش صلی الله علیه و آله ایمان آورد و نماز گزارد. ایشان این موضوع را به طور مكرر اعلام فرمود و هیچ كس هم به مخالفت با ایشان برنخاست.

این مطلب را هم راویان شیعه نقل كرده‌اند و هم راویان اهل سنت. خود آن حضرت می‌فرمایند: اللهم انی اول من اناب و سمع و اجاب، لم یسبقنی الا رسول الله (ص) بالصلاه! (1)

بار خدایا من نخستین كسی هستم كه به حق رسیده و آن را شنیده و پذیرفته است و هیچ كس بر من در امر نماز سبقت نگرفت، مگر رسول خدا صلی الله علیه و آله، و نیز فرموده‌اند: «من هفت سال پیش از آن كه كسی با پیامبر نماز بخواند، با او نمازگزاردم.» (2)

در نماز علی علیه السلام سخن‌ها رفته و كلام‌ها گفته و كتاب‌ها نوشته شده است؛ «نمازی كه در آن، چنان غرق در مناجات و خضوع و بندگی می‌شد كه گوشش نمی‌شنید، چشمش نمی‌دید و زمین و آسمان و مافیها از خاطرش محو می‌شد! نمازی كه در آن از خوف خدا بر خود می‌لرزید و رنگ از رخسار مباركش می‌پرید. اصولاً معنای نماز را باید در نماز علی علیه السلام جست و معنای خوف را باید از چهره رنگ پریده او دریافت و خدا را باید از چشم او دید.

نقل است كه پس از شهادت امیرمومنان، حضرت علی علیه السلام، یكی از اصحاب آن حضرت به نام «ضرار» با معاویه روبرو شد. معاویه گفت: «می‌خواهم علی علیه السلام را برایم توصیف كنی!» ضرار - كه حالتی غمبار بر وجودش مستولی شده بود-

لب به سخن گشود: «شبی علی علیه السلام را در محراب عبادتش دیدم كه از خوف خدا چون مارگزیدگان به خود می‌پیچید و به سان غمزدگان می‌گریست و می‌گفت:«آه! آه! از آتش دوزخ...»، و كلام ضرار كه بدین جا رسید، معاویه گریان شد! (3)

علی علیه السلام كه اولین نمازگزار پس از پیامبر صلی الله علیه و آله است و ركعت به ركعت نمازش و تكبیر به تكبیرش دیدنی و شنیدنی است، آخرین نمازش نیز شنیدنی است، هر چند كه قلم از توصیف عاجز باشد و بیان از تعریف، وامانده:

آن شب - شب نوزدهم ماه رمضان - مكرر از اتاق بیرون می‌آمد و به آسمان می‌نگریست؛ باز می‌گشت و با خود می‌گفت: «به خدا قسم این همان شبی است كه مرا وعده شهادت در آن داده‌اند.» پس موعد عزیمت كه رسید، آهنگ رفتن كرد. ام كلثوم (سلام الله علیها) كه میزبان حضرتش بود و از این رفتار پدر، مضطرب و نگران، مانع از رفتن علی علیه السلام شد و از ایشان درخواست كرد تا شخص دیگری را به جای خود برای اقامه نماز به مسجد بفرستد، اما آن حضرت امتناع كرد و فرمود: «از قضای الهی نمی‌توان گریخت.» پس گام در ركاب قضای الهی نهاد و به راه افتاد.

زمین بر آن بود كه آهنگ حركت خود را به گام‌های علی علیه السلام متصل كند. چشم‌های ناسوتیان در تمنای ماندن، تند آب اشك ساز كردند و لاهوتیان، دست تمنا بر كنگره عرش ساییدند و ام كلثوم (س)، درمانده از همه چیز و همه جا، خون جگر بدرقه راه علی علیه السلام كرد.

در بین راه چند مرغابی به حضرت نزدیك و گویی مانع از رفتن ایشان شدند، اما شهادت علی علیه السلام، گویی بی بازگشت‌ترین قضای الهی در آن لیلة القدر خدایی بود. این رفتن دیگر بازگشتی نداشت و علی علیه السلام دیگر طاقت ماندن! چون خواست از در خانه خارج شود، قلاب در، چنگ در كمربند او انداخت و این آخرین حربه زمینیان برای بازداشتن علی علیه السلام از رفتن بود. علی علیه السلام از در كه گذشت، زمینیان دیگر از او دست شستند. و علی علیه السلام كسی نبود كه از شهادت بگذرد كه سالیان سال است به انتظار چنین شبی نشسته... كمربند خود را محكم بست و خطاب به خویش فرمود: «ای علی! كمربندت را محكم ببند و برای مرگ آماده شو.»

كوچه‌ها را یكی پس از دیگری جا می‌گذاشت تا این كه به مسجد رسید. ابتدا چند ركعت نماز گزارد و چون فجر دمید، بر بام مسجد رفت و آخرین اذان خود را در آن شهر پر از حیله و نیرنگ، ارزانی زمینیان نمود و این آخرین اذانی بود كه علی علیه السلام بر ماذنه مسجد كوفه فریاد زد!

آن شب تمام اهالی كوفه نوای دلنشین اذان علی علیه السلام را شنیدند. یتیمان در خواب فرو رفته كه خواب پدر می‌دیدند، با شنیدن صدای علی علیه السلام ، از خواب برخاستند و چون دریافتند علی علیه‌السلام بیدار است، احساس آرامش و امنیت كردند و غم بی‌پدری از چشمان خواب آلودشان رخت بر بست.

آری این بانگ اذان علی علیه السلام است؛ پدر یتیمان كوفه همو كه تمام یتیمان كوفه، لذت نشستن بر زانویش را تجربه كرده و از دست پر كرمش نان و خرما خورده‌اند و در آغوش پدرانه‌اش جا خوش كرده‌اند.

... و علی علیه السلام برای اقامه نماز به داخل مسجد آمد ... خفتگان را بیدار كرد؛ آن ملعون، ابن ملجم، بیدار بود ولی به روی شكم دراز كشیده و خود را به خواب زده بود و شمشیری در زیر جامه‌اش پنهان داشت، حضرت به او فرمود: «برخیز كه وقت نماز است و این چنین (به روی شكم) نخواب كه خواب شیطان است؛ بر دست راست بخواب كه خواب مومنان است و یا به طرف چپ بخواب كه خواب حكیمان است و یا به پشت بخواب كه خواب پیامبران (ع) است... قصدی در خاطر داری كه نزدیك است آسمان‌ها از سنگینی آن فرو ریزند و اگر بخواهم می‌توانم خبر دهم كه در زیر جامه‌ات چه پنهان كرده‌ای... .» پس به جانب محراب رفت؛ در محراب ایستاد و به نماز مشغول شد. ابن ملجم مضطرب و نگران بود ... علی علیه السلام به آرامی تكبیر گفت و به ركوع رفت... ابن ملجم كه در كنار ستونی به كمین ایستاده بود، چون بید به خود می‌لرزید ... علی علیه السلام سر از ركوع برداشت و به سجده رفت ... قلب كثیف ابن ملجم به شدت می‌تپید ... علی علیه السلام سر از سجده برداشت ... ابن ملجم دوید ... شمشیرش را بالا برد تا فرود آورد، ولی شمشیرش به سقف محراب گیر كرد. باز قصد فرود آوردن شمشیر را نمود، شمشیر را فرود آورد و فرق علی علیه السلام تا سجده‌گاه شكافته شد و فریاد علی علیه السلام، فریاد در گلو مانده علی (علیه السلام) برخاست: «بسم الله و بالله و علی ملة رسول الله، فزت و رب الكعبه.» و جبرییل، عزادار و مویه كنان در میان زمین و آسمان بانگ برداشت:

سوگند به خدا پایه‌های هدایت ویران شد و نشانه‌های تقوا از بین رفت و ریسمان محكم از هم گسست. پسر عموی پیامبر كشته شد، جانشین برگزیده كشته شد، علی مرتضی توسط نگون بخت‌ترین انسان‌ها كشته شد.

پاورقی:

. 1- نهج البلاغه، خ131 .

. 2- الغدیر / 3/221 .

. 3- گفتارهای معنوی شهید مطهری/ 63 .